Ergeniniz Kendine Zarar Veriyorsa
Ne Yapmalısınız?

Çocuğunuzun kolunda izler gördüğünüzde ya da kendine zarar verdiğini öğrendiğinizde ilk tepki çoğu zaman şok, korku ve çaresizlik olur. "Neden yaptı?", "Fark etmeli miydim?", "Şimdi ne yapacağım?" soruları zihinlerinizi doldurur.

Bu yazı, ebeveyn olarak bu süreçte nasıl bir tutum alabileceğinizi anlamanıza yardımcı olmayı amaçlıyor.

Kendine zarar verme davranışı (NSSI) nedir?

DSM-5'te Non-Suicidal Self-Injury (NSSI) olarak tanımlanan bu davranış, ölüm niyeti taşımaksızın kişinin kendi bedenine kasıtlı zarar vermesidir. Kesme, yakma, çizme gibi biçimlerde görülebilir. Frontiers in Psychiatry'de 2025 yılında yayımlanan kapsamlı bir incelemeye göre, NSSI ergenlerde giderek yaygınlaşan ve duygu düzensizliğiyle doğrudan ilişkili bir davranış örüntüsüdür.

Ebeveyn olarak ne yapmalısınız?

• Sakin kalın. Tepkiniz çocuğunuzun size açılıp açılmayacağını belirler. Öfke, suçlama ya da aşırı panik çocuğu kapatır.
• Yargılamadan dinleyin. "Neden yaptın?" yerine "O an nasıl hissediyordun?" diye sorun.
• Hemen profesyonel destek alın. NSSI, altta yatan duygusal sorunların bir belirtisidir — tek başına geçmesini beklemeyin.
• Sürece dahil olun. Araştırmalar, ebeveyn katılımının tedavi sonuçlarını anlamlı biçimde iyileştirdiğini gösteriyor. Terapi yalnızca ergen için değil, aile için de bir süreçtir.

Ne yapmamalısınız?

• Görmezden gelmeyin.
• Cezalandırmayın — bu davranışı artırır.
• "Dikkat çekmek için yapıyor" diye küçümsemeyin.
• Arkadaşlarına ya da diğer aile üyelerine haber vermeden önce uzman görüşü alın.

Tedavide ne işe yarıyor?

Güncel araştırmalar, NSSI tedavisinde Diyalektik Davranış Terapisi'nin (DBT) en güçlü kanıt tabanına sahip yaklaşım olduğunu ortaya koyuyor. DBT, ergenlere duygu düzenleme becerileri öğretirken ebeveynleri de sürecin aktif bir parçası olarak dahil eder. 2025 yılında Frontiers in Psychiatry'de yayımlanan bir çalışma, DBT temelli ebeveyn eğitim programının NSSI tekrarını anlamlı biçimde azalttığını göstermiştir.